Nieuwe CBS-cijfers laten zien dat een gedwongen vertrek vaker voorkomt en dat de overstap naar nieuw werk minder vanzelf gaat dan de krappe arbeidsmarkt doet vermoeden. Wie in 2025 om bedrijfseconomische redenen zijn baan verloor, had geen zekere aansluiting op nieuw werk. Ruim de helft was een kwartaal later niet aan het werk. Dat blijkt uit cijfers die het CBS op 24 september publiceerde. Ze verschijnen op een gevoelig moment: de werkloosheid loopt sinds begin 2023 langzaam op, in de Rotterdamse haven verdwijnen fabrieken en banken schrappen duizenden banen.
Nieuwe CBS-cijfers laten zien dat een gedwongen vertrek vaker voorkomt en dat de overstap naar nieuw werk minder vanzelf gaat dan de krappe arbeidsmarkt doet vermoeden.
Wie in 2025 om bedrijfseconomische redenen zijn baan verloor, had geen zekere aansluiting op nieuw werk. Ruim de helft was een kwartaal later niet aan het werk. Dat blijkt uit cijfers die het CBS op 24 september publiceerde. Ze verschijnen op een gevoelig moment: de werkloosheid loopt sinds begin 2023 langzaam op, in de Rotterdamse haven verdwijnen fabrieken en banken schrappen duizenden banen.
Vaker gedwongen, minder vaak vrijwillig
In 2025 verlieten gemiddeld 618.000 werknemers tussen 15 en 75 jaar per kwartaal hun baan, door ontslag te nemen of te krijgen. In 2022, toen de werkloosheid op het laagste niveau in bijna 25 jaar stond, waren dat er 677.000. Het totaal daalde dus, maar de samenstelling verschoof. Bedrijfseconomische redenen en arbeidsconflicten waren in 2025 bij 8,1 procent de belangrijkste reden om te vertrekken, tegen 4,9 procent in 2022. Daarbinnen steeg het aandeel bezuinigingen, reorganisaties en arbeidsconflicten van 4 naar 6 procent, een faillissement was bij ongeveer 2 procent de aanleiding. Tegelijk stappen minder mensen op voor een nieuwe baan of een eigen bedrijf: dat aandeel daalde van 42 naar 38 procent.
CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen wijst volgens persbureau ANP op teruglopende vacatures. Daardoor is het minder vanzelfsprekend dat werknemers vertrekken omdat ze elders iets hebben gevonden. De arbeidsmarkt beweegt dus langzamer, terwijl het aandeel gedwongen vertrekken toeneemt.
Een vast contract beschermt minder dan gedacht
Bij werknemers met een vast contract was bedrijfseconomisch ontslag in 14,1 procent van de gevallen de hoofdreden om te vertrekken, bij flexwerkers in 4,8 procent. Beide percentages liggen hoger dan in 2022. Het CBS plaatst daar een kanttekening bij: flexwerkers zijn gemiddeld jonger en stoppen vaak doordat een tijdelijk contract afloopt, wat op ongeveer 15 procent van alle vertrekken stabiel bleef. Het verschil zegt dus niet dat flexwerkers veiliger zitten, maar dat zij om andere redenen vertrekken.
De landing is hard
De gevolgen blijken uit wat er na het ontslag gebeurt. Van de werknemers die in 2025 om bedrijfseconomische redenen vertrokken, was 32 procent in het volgende kwartaal werkloos. Samen met de mensen die helemaal uit de beroepsbevolking verdwenen (21 procent), was 53 procent niet aan het werk. Bij vertrek om andere redenen was dat 37 procent. Een gedwongen vertrek betekent dus vaker een directe onderbreking dan een vrijwillige overstap.
Arbeidsmarkt koelt af, maar blijft krap
Het landelijke beeld is gematigd. In augustus telde het CBS 408 duizend werklozen, een werkloosheid van 4,0 procent. Sinds april 2023, toen het er 343 duizend waren, stijgt dat aantal geleidelijk. De afgelopen drie maanden kwamen er gemiddeld 3 duizend werklozen per maand bij, terwijl het aantal mensen met betaald werk met gemiddeld 1 duizend per maand afnam. UWV telde eind augustus 194,8 duizend WW-uitkeringen: 24,2 duizend nieuwe tegenover 23,6 duizend beëindigde. Het aantal banen steeg in het tweede kwartaal volgens de herziene CBS-raming wel met 15.000.
Haven en banken
Voor wie in specifieke sectoren werkt, is dat landelijke gemiddelde weinig geruststellend. Volgens OPEN Rotterdam sloten of krompen vijf grote fabrieken in de Rotterdamse haven fors in, goed voor bijna duizend banen. Westlake legde in Pernis de productie van chloorproducten stil (230 banen), Indorama stopte in de Europoort de productie van PET-flessen (208 medewerkers). Deltalinqs waarschuwt voor een domino-effect: producten van het ene bedrijf dienen vaak als grondstof voor het andere, waardoor ook toeleveranciers en transportbedrijven geraakt kunnen worden.
Ook in de financiële sector gaan banen verloren. Bij ABN AMRO verdwijnen 5.200 banen, bij ASN Bank en ING elk rond de 900. UWV noemt kostenbesparing als belangrijkste reden en wijst op de inzet van AI om efficiënter te werken. Een deel van die banen verdwijnt via ontslag, een ander deel via natuurlijk verloop, bijvoorbeeld doordat tijdelijke contracten niet worden verlengd.
WW-regels blijven onderwerp van debat
Het kabinet-Jetten wilde de maximale duur van de WW halveren van 24 naar 12 maanden, met het argument dat mensen in een krappe arbeidsmarkt sneller aan nieuw werk geholpen moeten worden. De Miljoenennota van 17 september bevatte dat plan nog. Volgens de Volkskrant van 29 september schrapt het kabinet de beperking van de WW-duur, waarna de vakbonden hun acties opschortten. Het besluit moet steun opleveren voor de begroting van 2027. Voor werknemers is het belangrijkste dat de duur van het vangnet de afgelopen maanden onderwerp van politiek overleg was.
Wat dit vraagt van werkgevers en werknemers
Bij reorganisaties is begeleiding naar nieuw werk, binnen of buiten de eigen organisatie, volgens UWV gebruikelijk. Voor werkgevers en ondernemers die afscheid moeten nemen van medewerkers hoort dat bij een zorgvuldig proces. Voor werknemers en professionals is het de kans om de volgende stap te bepalen voordat de eerste sollicitatie de deur uit gaat. Bureaus als Bartels Coaches bieden daarvoor outplacement en begeleiding naar nieuw werk aan.
De cijfers maken duidelijk waarom die voorbereiding telt. Wie gedwongen vertrekt, zit vaker zonder aansluiting dan wie zelf kiest, en in een markt met teruglopende vacatures is bewegen minder vanzelfsprekend geworden. Een doordachte route van werk naar werk is dan geen luxe, maar een manier om de onderbreking klein te houden.